Gıda, kozmetik, kimya ve medikal gibi sektörlerde aynı ürünün depoda farklı tarihlerde üretilmiş birkaç partisi bulunur. Hangi partinin nerede durduğu ve ne zaman bozulacağı bilinmezse iki sorun çıkar: tarihi geçen ürün rafta kalır ve fire olur, bir müşteri şikayetinde ya da geri çağırmada da hangi partinin kime gittiği bulunamaz. Parti-lot ve son kullanma tarihi (SKT) takibi bu iki soruya cevap verir.
Parti, lot ve SKT ne demek?
- Parti / lot: Aynı koşullarda, aynı üretim ya da alım partisinde gelen ürün grubu. Lot numarası bu grubun kimliğidir.
- SKT: Ürünün güvenle kullanılabileceği son tarih. Genellikle lotla birlikte gelir; aynı lottaki ürünlerin SKT'si aynıdır.
- Seri numarası: Tek tek ürünü tanımlar (cihaz, makine gibi). Lot gruba, seri no tek ürüne bakar.
FEFO: önce bozulacak olan önce çıkar
FIFO (ilk giren ilk çıkar) depoya giriş sırasına bakar. FEFO (ilk bozulan ilk çıkar) ise son kullanma tarihine. Tarihli ürünlerde ikisi her zaman aynı sonucu vermez: tedarikçi bazen daha kısa tarihli bir partiyi sonradan gönderir. SKT'li ürünlerde toplamanın FEFO'ya göre yapılması fireyi doğrudan azaltır.
Bunun sahada işlemesi için toplama yapan kişinin "hangi partiden alacağım" sorusunu kendisinin cevaplamaması gerekir. El terminali partiyi ve adresi gösterir, okutulan partinin doğru olup olmadığını kontrol eder.
Takibi kurmanın adımları
- Hangi ürünler lotlu? Tüm ürünleri lotlu yapmak gereksiz yük yaratır. Tarihli, regülasyona tabi ya da geri çağırma riski olan ürünleri belirleyin.
- Lot numarası kuralı: Tedarikçinin lotu mu kullanılacak, yoksa kendi numaranız mı? Kendi numaranızı kullanacaksanız tarih ve sıra numarası gibi okunabilir bir kural seçin.
- Mal kabulde kayıt: Lot ve SKT, ürün depoya girdiği anda girilmeli. Sonradan girilen bilgi eksik ya da yanlış olur.
- Etiketleme: Lot bilgisini taşıyan barkod etiketi ürünün ya da paletin üzerinde olmalı ki sonraki her hareket okutularak yapılsın.
- Toplama ve sevkte kontrol: Çıkışta okutulan lot kaydedilir; böylece hangi partinin hangi müşteriye gittiği belge üzerinde durur.
- Yaklaşan SKT raporu: Tarihi yaklaşan stoklar düzenli olarak listelenmeli; satış ve satın alma bu listeyle kampanya ya da sipariş kararı verebilir.
Nitrogen PDA ile parti-lot ve SKT
Kısaca
Parti-lot takibi bir raporlama özelliği değil, depo disiplinidir: bilgi mal kabulde doğru girilir, her harekette okutulur. Bu yapıldığında FEFO kendiliğinden işler ve geri çağırmada doğru partiyi bulmak dakikalar alır. Mal kabul tarafını barkodlu mal kabul, toplama tarafını sipariş toplama yöntemleri yazılarımızda ayrıntılı anlattık.
